Tư duy phản biện – Kỹ năng cần có đối với học sinh, sinh viên

AdTư Duy Đột Phá – Ts. Lê Thẩm Dương

Vận dụng đúng tư duy một cách hiệu quả, bạn chắc chắn sẽ thay đổi được tư duy và có những đột phá tuyệt vời trong tương lai. 

Bạn đã từng nghe đến cụm từ “Tư duy phản biện” chưa? Nghe có vẻ lạ và phức tạp phải không? Cụm từ này được dịch nghĩa bởi từ “Critical Thinking” trong tiếng anh và chỉ mới xuất hiện ở Việt Nam cuối thế kỷ XX. Vậy tư duy phản biện là gì và có thể áp dụng tư duy phản biện vào học tập, làm việc không?

Câu trả lời là hoàn toàn CÓ nhé, tư duy phản biện giúp bạn học được trọn vẹn cả về bề rộng lẫn bề sâu. Sau đây chúng ta sẽ đi từng phần để làm rõ kỹ năng này!

Tư Duy Phản Biện

1. Định nghĩa Tư Duy Phản Biện

Nói nôm na, tư duy phản biện là quá trình mà bạn suy nghĩ, đặt câu hỏi và trả lời câu hỏi về một vấn đề hay sự việc nào đó nhằm phân định rõ ràng giữa đúng hay sai, nên hay không nên.

Cụ thể hơn, tư duy phản biện được chia thành hai phần quan trọng: Tư duy tự phản biện và tư duy phản biện ngoại cảnh.

  • Tư duy tự phản biện: Tự vấn bản thân đến khi thấu hiểu và có thể vượt qua vấn đề đang gặp phải.
  • Tư duy phản biện ngoại cảnh: phê bình đánh giá ngoại cảnh một cách trung thực, khách quan nhằm phân định đúng sai.
Đặc điểm của tư duy phản biện

Những nét đặc trưng của tư duy phản biện.

AdLàm Chủ Tư Duy – Thay Đổi Vận Mệnh

Bí mật sẽ được bật mí trong khóa học giúp bạn thoát khỏi những bế tắc trong cuộc sống, có được thành công, hạnh phúc và viên mãn. 

2. Tình huống – Vận dụng Tư Duy Phản Biện

Các bạn đọc tình huống sau:

Giáo viên: “Học sinh bây giờ chẳng chịu học hành gì cả, bao nhiêu công sức dạy dỗ đều đổ sông đổ biển! Trò dở là TẠI TRÒ, sao phụ huynh cứ đè đầu thầy cô mà trách”.

   Phụ huynh: “Con tôi nói Ông Thầy dạy nó chẳng hiểu gì cả; về nhà nó bỏ bao nhiêu công sức học tập, thức đêm thức hôm mà cũng không trên trung bình được! Người ta nói trò dở TẠI THẦY là phải”.

Trước hết, đứng ở góc độ phản biện ngoại cảnh, bạn phải nhập vai vào hai nhân vật trên. Bạn thử đặt ra các câu hỏi và suy nghĩ thử xem, giữa phụ huynh và giáo viên ai đúng ai sai. Hãy suy nghĩ ít nhất 5 phút rồi đọc tiếp nhé!

Bạn đã suy nghĩ xong, tốt! Chúng ta bắt đầu xem xét vấn đề này!

Đứng ở góc độ phụ huynh trước hết bạn cần đặt một câu hỏi: Trình độ của Thầy giáo này như thế nào? Và tình hình học tập của cả lớp ra sao! Nếu mà Thầy này dạy giỏi có tiếng, học trò trong lớp hơn 70% là học giỏi môn Thầy dạy, còn lại là khá, riêng chỉ có con bạn là học trung bình. Thì rõ ràng vấn đề là ở con bạn! Bạn cũng nên lưu ý là không phải cứ học nhiều là học giỏi, nếu học nhiều mà sai phương pháp thì cũng không khá lên được. Hãy khuyên con đến gặp thầy và hỏi về phương pháp học tập để có kết quả hơn thay vì mãi trách thầy mà con mình dở vẫn hoàn dở.

Đứng ở góc độ Giáo Viên, trước hết bạn cần đặt một câu hỏi: Học trò của mình học những môn khác như thế nào? Trong năm trước nó học môn của mình như thế nào?! Nếu những môn khác nó đều học giỏi, chỉ riêng môn bạn là học kém, và những năm trước cũng học kém môn mình, thì cái này là do phương pháp học tập của học trò chứ không phải do bạn. Bạn có thể hướng dẫn phương pháp tự học riêng cho em này, thay vì ngồi trách nó học dở mãi cũng chẳng làm nó tiến bộ, phải không?

Vậy khi đứng ở hai góc độ trên bạn có thể nhìn rõ vấn đề hơn rất nhiều, đó chính là tư duy phản biện ngoại cảnh.

Còn với tư duy tự phản biện thì sâu sắc hơn. Ở đây, nếu như bạn là một người giáo viên thì chắc chắn bạn có tư duy “trò dở tại trò”; còn nếu bạn là phụ huynh thì chắc chắn như in rằng bạn suy nghĩ “trò dở tại thầy”! Đó chính là những thành kiến cá nhân! Tư duy tự phản biện giúp bạn tự cảnh tỉnh mình. Thường thì người ta phê phán, đánh giá người khác chứ ít khi nào tự đánh giá mình! Ông bà ta có câu: “Tiên trách kỷ hậu trách nhân” (Kiểm điểm mình trước khi trách phạt người khác!) là để nhắc chúng ta vậy.

Giả sử bạn là đứa học sinh trong tình huống trên:

Học sinh: Chán gì đâu, suốt ngày chỉ có học. Ăn cơm xong học, ngủ dậy phải học, đi học về cũng phải tiếp tục học!”

Với trường hợp này, bạn tự phản biện bản thân bằng cách suy nghĩ: Mình may mắn được đi học, còn thằng A hàng xóm phải đi bán vé số, ăn cơm xong nó đi bán vé số (nhiều khi không có cơm ăn), ngủ dậy nó phải đi bán vé số, sáng bán vé số về chiều tiếp tục đi bán vé số,… Vậy mình sướng, rất sướng chứ có gì chán đâu. Bây giờ mình học, sau này mình trở thành Kỹ sư, chủ doanh nghiệp lúc đó còn sướng hơn nữa. Vì vậy mà không nên chán học nữa, tự tìm cho mình phương pháp học tập phù hợp để việc học bớt nhàm chán hơn!

AdKỹ Năng Giao Tiếp Thông Minh

Chia sẻ các phương thức giao tiếp dễ dàng, biết lắng nghe và nắm bắt vấn đề rõ ràng ngay từ lần trao đổi đầu tiên. Nâng cao sự tự tin trong giao tiếp và làm quen dễ dàng. 

3. Hiệu quả khi có Tư Duy Phản Biện

Nếu bạn là học sinh, sinh viên thì tư duy phản biện sẽ giúp bạn học tập một cách chủ động và tích cực hơn. Thay vì đọc rồi chép thụ động, thầy cô giảng bao nhiêu thì chép bấy nhiêu một cách thông thường, không hệ thống thì các bạn sẽ tự mình thôi thúc tìm tòi, khám phá những kiến thức giáo khoa đến gốc rễ. Việc học sẽ bớt nhàm chán. Bên cạnh đó, do bản thân luôn luôn phải đào sâu suy nghĩ, các kỹ năng khác như đặt câu hỏi, sáng tạo, lập luận, phân tích… cũng trở nên nhạy bén và xuất sắc hơn. Lượng kiến thức tiếp thu tuy nhiều, sâu nhưng lại không hề vất vả, căng thẳng.

Tư duy phản biện giúp bạn hiểu về chính bạn hơn, khám phá được đam mê của bạn, và tận dụng những nguồn lực bạn sẵn có để thực hiện đam mê ấy. Hơn nữa, bạn sẽ trở thành một người hiểu chuyện, biết phân xử những rắc rối trong cuộc sống, những xung đột trong các mối quan hệ và trở thành niềm tự hào của gia đình.

Hãy sử dụng những kiến thức trên đây vào cuộc sống hằng ngày.

Chúc bạn có một ngày phản biện hoàn hảo!

Thiện Chí – Kynang.me

Đọc thêm:

comment Chưa có bình luận nào

Bạn có thể là người đầu tiên để lại nhận xét

mode_editĐể lại bình luận

menu
menu